Montessori eğitim yöntemi, uzun yıllardır dünya
genelinde eğitim alanında önemli bir ilgi odağı haline gelmiştir. Türkiye'de de
bu yöntemin etkisi giderek artmakta ve eğitimciler ile araştırmacılar
tarafından daha fazla ilgi görmektedir. Özellikle 2015 ile 2023 yılları
arasında Türkiye'de yapılan yüksek lisans ve doktora tezleri, Montessori
yöntemiyle ilgili derinlemesine araştırmaların yapıldığını göstermektedir.
Şimdi bu tezlerden 29 tanesinin bulgularını kronolojik olarak inceleyelim.
1. Kartal (2023), yaptığı çalışmasında, Montessori
temelli matematik öğretim modelinin, öğrencilerin matematik yetenekleri ve
yaratıcı düşünme becerilerine anlamlı pozitif etkisi olduğu bulunmuştur.
Montessori temelli matematik öğretim programı sonrası matematik yetenekleri ve
yaratıcı düşünme becerileri arasında ilişki olduğu görülmüştür. Öğrenciler,
Montessori temelli uygulamanın özgür hareket ortamına, bireysel tercihe olanak
tanımasına, iş birliğini ve bireysel çalışmayı desteklemesine yönelik olumlu
görüşler paylaşmıştır. (*)
2. Doğan (2023), Montessori Kozmik Eğitim Uygulamaları
Destekli Fen Eğitimi Programı'nın çocukların bilimsel süreç becerilerini
geliştirmede etkili ve kalıcı olduğu sonucuna varmıştır. (*)
3. Karakılınç (2023), Montessori Eğitim Yöntemi ve
yine bu yöntem ile tasarlanmış eğitim yapılarında bulunan çocukların
öğrenmesinin ve sürdürülebilirlikle ilgili bilinç kazanmasının daha kolay
olacağını vurgulamıştır. (*)
4. Özbey (2023), okul öncesi öğretmenlerinin
görüşlerini incelemiştir. Okul öncesi öğretmenleri, Montessori yaklaşımında
tercih edilen birçok aktivitenin bilimsel süreç becerilerini de desteklediği
yönünde olduğunu belirtmiştir. (*)
5. Güzeltaş (2022), 2002-2022 yılları arasında yapılan
bilimsel çalışmaları incelemiş ve Montessori Eğitim Programının eğitim
kalitesine pozitif ve güçlü düzeyde etkisinin olduğu bulgusuna ulaşmıştır. (*)
6. Akbaba (2022), Montessori metodunun ilk okuma yazma
öğretimindeki etkisini incelemiştir. Montessori metoduna dayalı öğretimin
ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin okumaya geçiş zamanları, okuma hızları,
dikte ve yazma becerileri, okuma ve okuduğunu anlama becerilerinin daha yüksek
olduğu tespit edilmiştir. (*)
7. Samur (2022), Montessori yaklaşımı temelli STEM
etkinliklerinin etkinliğini araştırmıştır. Etkinliklerin okul öncesi
öğrencilerinin; motor gelişimi, bilişsel gelişimi, dil gelişimi, sosyal ve
duygusal gelişimi ve özbakım becerileri üzerinde olumlu etkisinin olduğu tespit
edilmiştir. (*)
8. Kaza (2021) çalışmasında Montessori metodu ile okul
öncesi eğitimi alan çocukların yaratıcı düşünceleri üzerine bir araştırma
yapmış ve bu eğitimi alan çocukların yaratıcılık becerilerinin olumlu
gelişiminden bahsetmiştir. Araştırmaya göre Montessori eğitiminin, MEB okul
öncesi eğitim programına göre yaratıcı düşünme becerilerinde daha fazla
akıcılık, zenginlik ve orijinallik kazandırdığı sonucuna ulaşılmıştır. (**)
9. Zinderen (2021), tarafından; Montessori metoduna
dayanan öğretimin, 2. sınıf matematik dersi geometri ve uzamsal ilişkiler
konusunda, öğrencilerin tutum ve akademik başarısı üzerine etkisi araştırılmış,
Montessori yöntemiyle verilen eğitimin öğrencilerin hem matematik becerisine
hem de akademik becerilerine olumlu katkı sağladığı saptanmıştır. (**)
10. Çankaya (2021), Montessori yönteminde bulunan
günlük yaşam becerilerinin zihinsel yetersizliği olan çocukların öz bakım
becerilerine etkisini araştırmış; hafif ve orta düzeyde zihinsel yetersizliği
olan çocukların öz bakım becerilerinin olumlu yönde etkilendiğini belirtmiştir.
(**)
11. Veli (2020) çalışmasında Montessori yönteminin
okul öncesi çocuklarında günlük yaşam becerileri ve ebeveyn tutumlarındaki
etkisini incelemiş; öğrencilerin günlük yaşam becerilerinde gelişme olduğunu,
ebeveynlerin ise aşırı koruyucu tutum, izin verici tutum, otoriter tutumlarında
artış olurken, demokratik tutumda azalma olduğunun gözlemlendiğini
belirtmiştir. (**)
12. Saki (2020) Montessori eğitimi alan 24-72 aylık
çocukların psikolojik açıdan dayanıklılıklarını incelemiş; bu çocukların
psikolojik olarak daha dayanıklı ve kendi kararlarını kendi veren, özgüvenli,
kendine yeten, ifade etme becerileri yüksek çocuklar oldukları sonucuna
ulaşıldığını belirtmiştir. (**)
13. Üstündağ (2019) Montessori yönteminin okul öncesi
çocukların bilişsel becerilerine etkisini incelemiş ve Montessori yönteminin,
çocukların bilişsel kazanımlarında ve desteklenmelerinde MEB okul öncesi
programına kıyasla daha fazla katkı sağladığı ve etkili olduğu sonucuna
ulaşmıştır. (**)
14. Topuz (2019), ilkokul 1. sınıf düzeyinde matematik
dersi doğal sayılar konusunda Montessori metodunun, öğrencilerin akademik
başarılarına etkisini araştırmış; Montessori eğitim programıyla düzenlenen
matematik dersinin; öğrencilerin akademik başarılarına etkisi; MEB programına
göre düzenlenen matematik dersinden daha fazladır sonucuna ulaşılmıştır. (**)
15. Hallumoğlu (2019), Montessori materyalleri destek
alınarak uygulanan bireysel ve işbirlikçi matematik çalışmalarının, çocukların
matematiksel akıl yürütme becerilerine etkisini araştırmış ve istatistiksel
olarak eğitimi alan çocuklar lehine anlamlı bir fark bulunduğu sonucuna
ulaşmıştır. (**)
16. Zengin (2019), çalışmasında Montessori programının
5-6 yaş çocuklarının matematik becerilerine etkisini incelemiş; bu çocukların
matematik becerilerinde olumlu bir gelişim olduğunun gözlemlendiğini
belirtmiştir. (**)
17. Yıldırım (2019), çalışmasında Montessori
metoduyla eğitim alan birinci sınıf öğrencilerinin hazır bulunuşluk
düzeylerine, okuma yazma becerilerine etkisini araştırmış, Montessori
yönteminin öğrencilerin hazır bulunuşluğunu ve okuma yazma becerilerini
geliştirdiği sonucuna varıldığını belirtmiştir. (**)
18. Eser (2019), Montessori yöntemini din ve ahlak
bağlamında incelemiş, bu metodun ahlaki gelişim sonuçları (saygı, sorumluluk
vb.) ve sınıf içi düzen ile ilgili unsurların ahlak gelişimine katkı sağladığı
sonucuna ulaştığını belirtmiştir. (**)
19. Bülgür (2018), çalışmasında Adana örneği olarak,
5-6 yaş çocuklarının yalnızlık ve sosyal memnuniyetsizlik üzerine Montessori
yönteminin etkisini incelemiş, elde edilen veriler neticesinde, Montessori
eğitimi alan çocukların yalnızlık ve sosyal memnuniyetsizlik düzeylerinin daha
düşük olduğu sonucuna varılmıştır. (**)
20. Şimşek (2018), Montessori eğitiminde verilen
beslenme alışkanlığı, sofra düzeni vb. mutfak çalışmalarının çocukların bu
alandaki gelişimini olumlu etkilediği, Montessori mutfak çalışmalarının okul
öncesi kademede yaygın ve etkin kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. (**)
21. Acay (2018), Montessori yönteminin, okul öncesi
çocuklarının renk ve doku gelişimine etkisini araştırmış ve bu alanda
Montessori yönteminin MEB okul öncesi eğitim programına göre daha etkili olduğu
sonucuna ulaşmıştır. (**)
22. Noyat (2018), Montessori yönteminin görsel
sanatlar eğitiminde okul öncesi çağındaki çocukların yaratıcılıklarının
gelişimindeki etkisini araştırmış; Montessori eğitimi alan çocukların
aralarında yardımlaşma davranışının arttığı, kendi istekleriyle derslere
katılım sağladıkları, sınıfta bulunan malzemelerin yerlerini bildikleri için
yetişkin yönlendirmesine ihtiyaç duymadan istedikleri malzemeye
ulaşabildiklerini belirtmiştir. (**)
23. Kınık (2018), Montessori’yi temele alan bireysel
eğitim programının, özel eğitim öğrencilerinin problem çözme becerilerine
etkisini araştırmış; bu çocukların, dikkat sürelerinde, dil-konuşma
becerilerinde, psikomotor ve öz bakım becerilerinde artış gözlendiğini
belirtmiştir. (**)
24. Yıldız (2018), yaptığı çalışmada, Montessori anne
destek eğitim programının; bu eğitimi alan okul öncesi çocukların günlük yaşam
becerileri ve matematik becerilerini incelenmiş uygulanan ön test ve son test
arasında anlamlı fark görüldüğü belirtilmiştir. (**)
25. Yücesan (2017), Montessori eğitiminin, okul öncesi
dönemdeki çocukların problem çözme becerilerine etkisini araştırmış; bu eğitimi
alan çocukların almayan çocuklara kıyasla problem çözme davranışlarının daha
iyi, problemli davranış görülme durumunun ise daha düşük olduğu sonucuna
ulaşılmıştır. (**)
26. Selçuk (2016) Montessori yönteminin, anaokulu
çocuklarının büyük kas gelişimine etkisini incelemiş, bu yöntemin MEB Okul
Öncesi Eğitimi programına göre çocukların büyük kas beceri gelişimini olumlu
yönde etkilediği sonucuna ulaşmıştır. (**)
27. Bayer (2015), Montessori metodunun, 36-66 aylık
çocukların öz bakım becerilerine etkisini incelemiş; Montessori metodunun, bu
yaş grubu çocukların öz bakım becerilerini olumlu yönde etkilediği, bu
çocukların MEB Okul Öncesi Programı kapsamında eğitim alan çocuklara kıyasla;
dinlenme, temizlik, kişisel bakım becerilerinin daha etkili olduğunu
belirtmiştir. (**)
28. Aslıyüksek (2015), Montessori eğitiminin;
çocukların bellek, görsel algı ve küçük kas becerilerine etkisini incelemiş,
Montessori eğitimi alan çocukların son testlerinde bu becerilerin kazanılması
lehine anlamlı bir fark bulunduğu sonucuna ulaşmıştır. (**)
29. Kayılı (2015), sosyal beceri programı ile
desteklenen Montessori yöntemi alan anaokulu çocuklarının problem çözme ve
duyguları anlama becerilerine etkisini incelemiş; sosyal beceri destekli
Montessori Yönteminin bu becerilerin gelişiminde olumlu etkisi olduğu sonucuna
ulaşmıştır. (**)
Bu tezlerde elde edilen bulguların, Montessori eğitim
yönteminin Türkiye'deki eğitim pratiklerine entegrasyonu ve eğitim kalitesinin
artırılması açısından değerli olduğu görülmektedir. Sonuç olarak, bu tezlerin sonuçları
eğitim politikalarının oluşturulması ve eğitim uygulamalarının geliştirilmesi
süreçlerine ışık tutabilecek önemli bilgiler içermektedir. Montessori eğitim
yöntemi, Türkiye'deki eğitimde daha fazla yer bulmaya başladıkça, bu tezlerin
önemi ve etkisi de giderek artacaktır.
KAYNAKÇA
(*) Kaynak: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
(**) Kaynak: Köseoğlu F.
& Barut, Y. (2021). Türkiye’de Montessori Yöntemi İle İlgili Yapılan
Çalışmaların İncelenmesi. Yaşam Becerileri Psikoloji
Dergisi,2021;5(10),101-118.
Kartal, A. (2023). Matematik öğretiminde Montessori
temelli öğrenme yaklaşımının matematik yeteneğine ve yaratıcı düşünmeye etkisi.
Hacettepe Üniversitesi, Doktora Tezi
Doğan, Ö. F. (2023). Montessori kozmik eğitim
uygulamaları destekli fen eğitimi programının 5-6 yaş çocukların bilimsel süreç
becerilerine etkisi. Selçuk Üniversitesi, Doktora Tezi
Karakılınç, N. (2023). Sürdürülebilir mimari tasarım
açısından eğitim yapıları ve Montessori yöntemi. Toros Üniversitesi, Yüksek
Lisans Tezi
Özbey, D. (2023). Montessori uygulayıcısı okul öncesi
öğretmenlerinin bilimsel süreç becerilerinin öğretimine ilişkin görüş ve
uygulamalarının incelenmesi. İstanbul Aydın Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi
Güzeltaş, A. (2022). Okul öncesi dönemde Montessori
eğitim programının etkililiği: Bir meta-analiz çalışması. Necmettin Erbakan
Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi
Akbaba, D. (2022). İlk okuma yazma öğretiminde
Montessori metoduna dayalı öğretimin ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin okuma
yazma becerilerine etkisi. Akdeniz Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi
Samur, E. (2022). Montessori yaklaşımı temelli STEM
etkinliklerinin okul öncesi öğrencilerinin akademik benlik saygıları üzerine
etkisi. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi
Kaza, Ö. (2021). Montessori eğitimi ile okul öncesi
eğitim programı uygulanan okul öncesi öğrencilerinin yaratıcı düşünme
becerilerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Samsun: Ondokuz Mayıs
Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Zinderen, A. (2021). 2. sınıf matematik dersi geometrik
cisimler ve uzamsal ilişkiler konusunda Montessori yaklaşımına dayalı öğretimin
öğrencilerin tutum ve akademik başarılarına etkisi. Yüksek Lisans Tezi,
Kocaeli: Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Çankaya, E. (2021). Montessori günlük yaşam becerileri
çalışmalarının zihinsel yetersizliği olan çocukların öz bakım becerilerine
etkisi. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Veli, E.S. (2020). Montessori eğitim yönteminin okul
öncesi (36-66 ay) çocuklarının günlük yaşam becerilerine ve ebeveyn tutumlarına
etkisinin incelenmesi. İstanbul: İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi
Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Saki, H. (2020). Montessori felsefesi ile eğitim alan
24-72 ay arası çocukların psikolojik dayanıklılıklarının incelenmesi. İstanbul:
İstanbul Aydın Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
Üstündağ, K. (2019). Montessori yönteminin okul öncesi
dönemdeki çocukların bilimsel süreç becerilerine etkisinin incelenmesi. Konya:
Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Topuz, O.H. (2019). lkokul 1. sınıf matematik dersi
doğal sayılar konusunda Montessori eğitimine dayalı öğretimin öğrencilerin
akademik başarılarına etkisinin incelenmesi. Elazığ: Fırat Üniversitesi Eğitim
Bilimleri Enstitüsü.
Hallumoğlu, K.Ö. (2019). Montessori materyalleri
destekli bireysel ve işbirlikli matematik etkinliklerinin erken matematiksel
akıl yürütme becerilerine etkisi. Kırklareli: Kırklareli Üniversitesi Sağlık
Bilimleri Enstitüsü.
Zengin, İ.C. (2019). 5-6 yaş çocukların matematik
becerilerinin geliştirilmesinde Montessori eğitim programının etkisi. İstanbul:
Yeditepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Yıldırım, C. (2019). Montessori yöntemine dayalı
öğretim tasarımının birinci sınıf öğrencilerinin hazırbulunuşluklarına
matematik ve okuma-yazma becerilerine etkisi. Burdur: Burdur Mehmet Akif Ersoy
Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Eser, H.T. (2019). Din ve ahlak eğitimi bağlamında
Montessori yönteminin çocukların sosyal yaşamındaki tezahürleri (Palet ilkokulu
örneği). Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Bülgür, N. (2018). Montessori eğitiminin 5-6 yaş grubu
çocukların yalnızlık ve sosyal memnuniyetsizlik düzeyleri üzerindeki etkisi
(Adana ili örneği). Mersin: Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Şimşek, Y. (2018). Montessori yaklaşımı ile verilen
beslenme eğitiminin 4-5 yaş çocukların besin grupları bilgisi, beslenme
alışkanlıkları ve sofra düzeni bilgisi üzerine etkisinin incelenmesi. Yüksek
Lisans Tezi, Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Acay, E. (2018). Okul öncesi çocuklarının renk ve doku
bilgilerini edinmelerine montessori eğitim yönteminin etkililiği. Konya:
Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Noyat, Ş. (2018). Görsel sanatlar eğitiminde
Montessori eğitimi yaklaşımının, okul öncesi çocuklarının yaratıcılık
gelişimlerine etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Kınık, B. (2018). Montessori temelli bireysel eğitim
programının özel eğitim gereksinimi olan çocukların problem çözme becerilerine
etkisinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Bolu: Abant İzzet Baysal
Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Yıldız, F.Ü. (2018). Montessori anne destek eğitim
programının; Montessori eğitimi alan 4-5 yaş çocukların matematik ve günlük
yaşam becerilerine etkilerinin incelenmesi. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü
Yücesan, Y. (2017). Montessori eğitiminin okul öncesi
dönem çocukların problem çözme becerileri ve problem davranışları üzerine
etkisinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Karabük: Karabük Üniversitesi Sağlık
Bilimleri Enstitüsü.
Selçuk, K.S. (2016). Montessori yönteminin anaokulu
çocuklarının büyük kas becerilerine etkisinin incelenmesi. Konya: Necmettin
Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Keçecioğlu, Ö. (2015). MEB okul öncesi eğitim programı
ve montessori yaklaşımına göre eğitim alan 5 yaş çocuklarının sosyal
becerilerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi
Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
Bayer, A. (2015). Montessori Yönteminin okul öncesi
(36-66 ay) çocuklarının özbakım becerilerine etkisinin incelenmesi. Konya:
Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Aslıyüksek, M. (2015). Montessori eğitiminin 4 - 5 yaş
çocukların motor beceri, görsel algı ve bellek, el-göz koordinasyonu
ile küçük kas becerilerinin gelişimine etkisinin incelenmesi. Yüksek Lisans
Tezi, İstanbul: Fatih Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Kayılı,
G. (2015). Sosyal beceri eğitimi programı ile desteklenmiş Montessori
yönteminin anaokulu çocuklarının duyguları anlama ve sosyal problem çözme
becerilerine etkisi. Doktora Tezi, Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler
Enstitüsü.